پولیتیکو: ترامپ میان حمایت از ریاض و پرهیز از جنگ یمن؛ چرا واشنگتن محتاط است؟

گزارش «پولیتیکو» نشان می‌دهد با وجود درخواست‌های عربستان برای حمایت بیشتر در برابر انصارالله، دولت ترامپ تاکنون از ورود مستقیم به درگیری جدید خودداری کرده است. این گزارش، دشواری مقابله نظامی با انصارالله، هزینه‌های احتمالی جنگ و تمرکز واشنگتن بر دیگر بحران‌های منطقه‌ای را از دلایل این رویکرد عنوان می‌کند.

شاید ترامپ انتخاب دیگری نداشته باشد؛ زیرا مقابله با انصارالله بسیار دشوار است. در شرایطی که این جنبش یمنی حملات جدیدی را علیه عربستان سعودی، متحد آمریکا، دنبال می‌کند، ترامپ ـ دست‌کم در حال حاضر ـ از ورود مستقیم به این درگیری و انجام حملات هوایی آمریکا خودداری کرده است.

او همچنین نشان داده که تمایلی به کنار گذاشتن آتش‌بسی که آمریکا پس از هفته‌ها درگیری در سال گذشته با انصارالله به دست آورد ندارد؛ این در حالی است که عربستان سعودی با توجه به تهدیدهای انصارالله علیه نفت و تجارت در دریای سرخ، خواستار کمک بیشتر واشنگتن شده است. ترامپ تأکید کرده است که انصارالله وعده داده به کشتی‌های آمریکایی حمله نکند.

ترامپ ماه گذشته گفت: «انصارالله با ما تماس گرفت و نمی‌خواهد با ما بجنگد.» این موضع از سوی فردی که امسال اشتهای زیادی برای پذیرش ریسک سیاسی از خود نشان داده ـ از آغاز جنگ با ایران گرفته تا ربودن رئیس‌جمهور ونزوئلا و اعمال محاصره انرژی برای تلاش جهت برکناری حکومت کوبا ـ به‌طور محسوسی محتاطانه است. البته ترامپ بارها نظر خود را تغییر داده و گاهی به دلایل غیرمنتظره تصمیمات متفاوتی گرفته است.

بنابراین ممکن است در همان زمانی که این مطلب را می‌خوانید، تصمیم به حمله به انصارالله بگیرد. با این حال، عدم تمایل ترامپ برای شکستن آتش‌بس با انصارالله تاکنون می‌تواند نشانه‌ای از این باشد که او برخی درس‌های سخت میدان نبرد را آموخته است؛ از جمله اینکه چه زمانی باید از ورود به یک جبهه اجتناب کرد.

انصارالله نیز طبیعتاً از چنین رویکردی استقبال می‌کند. یکی از مقام‌های این جنبش در پیام‌هایی به من، در پاسخ به پرسش‌ها درباره دیدگاه انصارالله نسبت به ترامپ، بر تداوم آتش‌بس با آمریکا تأکید کرد.

این مقام نوشت: «ما هیچ دلیلی نمی‌بینیم که ایالات متحده دوباره در یمن وارد شود.» علاوه بر این، ترامپ با مشکلات دیگری نیز روبه‌روست؛ از جمله اینکه آیا و چه زمانی بمباران ایران را از سر بگیرد. تیم لیندرکینگ، فرستاده ویژه سابق آمریکا در امور یمن که با انصارالله مذاکره کرده است، گفت: «جنگ با ایران حل‌نشده باقی مانده است، بنابراین می‌توانم درک کنم که چرا او تمایلی به گشودن یک جبهه دیگر ندارد.» البته میان جنگ ایران و درگیری عربستان و انصارالله ارتباطاتی وجود دارد.

حکومت ایران از انصارالله حمایت و آن را مسلح می‌کند و این جنبش بخش بزرگی از یمن را تحت کنترل دارد. رهبران ایران و ساختار رهبری انصارالله، از نگاه برخی تحلیلگران، دارای برخی شباهت‌ها در شیوه حکمرانی و رویکرد سیاسی هستند؛ از جمله ساختارهای رهبری غیرعلنی و دیدگاه‌های متفاوت درباره نقش منطقه‌ای خود.

هر دو به شاخه‌هایی از اسلام شیعی تعلق دارند، هرچند این شاخه‌ها متفاوت‌اند. هر دو با آمریکا و اسرائیل خصومت دارند.

شعار رسمی انصارالله نیز عبارت است از: «الله اکبر، مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل، لعنت بر یهود، پیروزی از آن اسلام است.» هر دو طرف در شرایط فشار خارجی به دنبال کنترل گذرگاه‌های دریایی مهم برای تجارت جهانی هستند؛ ایران در تنگه هرمز و انصارالله در تنگه باب‌المندب. با این حال، این دو درگیری از بسیاری جهات متفاوت‌اند.

مقام‌های فعلی و سابق آمریکایی و خارجی که با این جنبش آشنایی دارند، تأکید می‌کنند که انصارالله بیش از آنکه یک نیروی نیابتی تهران باشد، یک شریک برای ایران است. این جنبش شکایات، تاریخ و دستورکار مستقل خود را دارد.

این دستورکار شامل پایان دادن به «محاصره یمن» است؛ محاصره‌ای که از سوی عربستان سعودی اعمال شده و ریاض از دولت رسمی اما ضعیف یمن حمایت می‌کند. یک مقام انصارالله گفت: «ما صرفاً از خودمان و کشورمان دفاع می‌کنیم.» آمریکا همچنان از عربستان سعودی از طریق اقداماتی مانند تبادل اطلاعات و فروش تسلیحات حمایت می‌کند.

واشنگتن و ریاض یک توافق دفاعی دارند و کاخ سفید نیز در بیانیه‌ای کلی تأکید کرده است: «اگر کار به آنجا برسد، ایالات متحده همیشه در کنار عربستان سعودی خواهد ایستاد و از آن حمایت خواهد کرد.» با این حال، هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که مقام‌های ارشد دولت ترامپ او را به استفاده دوباره از ارتش آمریکا در جنگ یمن تشویق کنند. عملیات هوایی آمریکا علیه انصارالله در سال گذشته، موسوم به «عملیات سوارکار خشن»، تأثیر محدودی داشت؛ هرچند ترامپ مدعی شد انصارالله «تسلیم شده است».

اکنون کمبود مهمات آمریکا که بخشی از آن ناشی از جنگ با ایران است نیز باید مورد توجه قرار گیرد. گفته شده که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، به‌ویژه نسبت به هشدارهای تحلیلگران درباره خطرات بازگشت به درگیری با انصارالله حساس است.

یک مقام آمریکایی آشنا با سیاست خاورمیانه دولت گفت: «روبیو پیچیدگی موضوع را درک می‌کند. او شناخت خوبی از بازیگران دارد.» برخی قانون‌گذاران آمریکایی و مقام‌های سابق این کشور معتقدند کمک به عربستان سعودی از طریق حملات هوایی علیه انصارالله، دست‌کم برای کاهش توانمندی‌های نظامی این جنبش، ارزشمند است.

اما برخی دیگر از افراد آشنا با منطقه هشدار می‌دهند که حتی اعزام نیروهای زمینی آمریکا نیز ممکن است برای متوقف کردن انصارالله کافی نباشد. انصارالله طی سال‌های اخیر به یک نیروی نظامی قدرتمند تبدیل شده است.

این جنبش بخش بیشتری از تسلیحات خود را در داخل تولید می‌کند و همزمان تسلیحات ارسال‌شده از ایران را ارتقا می‌دهد. همچنین گزارش‌هایی درباره استفاده آن از هوش مصنوعی در زرادخانه نظامی‌اش منتشر شده است.

یک مقام غربی که از نزدیک جنگ یمن را دنبال کرده است، گفت: «آنها در استفاده از تسلیحات متعارف پیشرفته شگفت‌انگیزند. موشک‌ها را می‌گرفتند و راه‌هایی پیدا می‌کردند که وزن آنها را کاهش دهند تا برد بیشتری داشته باشند.

آنها در سامانه‌های هدایت، آزمون و خطا انجام می‌دادند.» او افزود: «اگر هیچ چیز دیگری از ایران به آنها نرسد، این موضوع به آنها آسیب می‌زند، اما آنها بر آن غلبه خواهند کرد.» آوریل آلی، مقام سابق سازمان ملل که با انصارالله دیدار داشته است، معتقد است جاه‌طلبی‌های این جنبش احتمالاً در سال‌های آینده افزایش خواهد یافت. او گفت: «بخش بزرگی از رهبری آنها واقعاً جوان است و در جنگ‌های مختلف رشد کرده‌اند.

آنها در تمام این مدت دیده‌اند که چگونه از شرایط بسیار دشوار خارج شده و در نهایت دست بالا را پیدا کرده‌اند؛ بنابراین اکنون در حال پیشروی در مسیرهایی هستند که برایشان باز شده است.» باراک اوباما و جو بایدن، رؤسای‌جمهور پیشین آمریکا نیز برای مقابله با انصارالله بدون ورود به یک جنگ گسترده با مشکل مواجه بودند. از این نظر، ترامپ ممکن است وجه اشتراکی با رؤسای‌جمهور دموکرات پیشین خود داشته باشد.

اوباما دست‌کم یک حمله را تأیید کرد و آن را پاسخی به حملات انصارالله علیه کشتی‌های آمریکایی دانست و دولت او از عربستان سعودی به شیوه‌های دیگری نیز حمایت کرد. بایدن نیز زمانی که انصارالله در اوج جنگ غزه حملات خود را افزایش داد و اعلام کرد که در واکنش به منافع اسرائیل در منطقه اقدام می‌کند، مجموعه‌ای از حملات را علیه این جنبش انجام داد.

با این حال، بایدن حمایت نظامی آمریکا از جنگ عربستان در یمن را نیز کاهش داد و ریاض را برای دستیابی به آتش‌بس سال ۲۰۲۲ با انصارالله تحت فشار قرار داد. حسین البخیتی، روزنامه‌نگار یمنی نزدیک به انصارالله معتقد است عربستان سعودی آتش‌بس سال ۲۰۲۲ را تضعیف کرد، به‌ویژه با خودداری از رفع محاصره.

انصارالله همچنین عربستان سعودی را متهم کرده است که در ماه ژوئیه فرودگاه صنعا را در زمانی که یک هواپیمای ایرانی قصد فرود داشت، بمباران کرده است. پس از آن، انصارالله حملات متقابل خود را آغاز کرد و آتش‌بس فروپاشید.

البخیتی عربستان سعودی را مسئول رنج و آوارگی شمار زیادی از غیرنظامیان یمنی دانست. او گفت: «موضوع، زندگی یمنی‌هاست.

چیزی که مضحک است این است که می‌بینیم جامعه جهانی و سعودی‌ها با صدای بلند از افزایش قیمت نفت و افزایش هزینه حمل‌ونقل شکایت می‌کنند. من می‌پرسم درباره یمنی‌ها چه؟» وقتی از البخیتی درباره این موضوع پرسیده شد که انصارالله در شرایطی به عربستان حمله کرده که این کشور در تلاش برای جذب شوک اقتصادی ناشی از جنگ ایران است، او نپذیرفت که این اقدام تا حدی فرصت‌طلبانه بوده است.

او گفت: «وقتی از ضعف دشمن خود استفاده می‌کنید، کار اشتباهی نکرده‌اید؛ و دشمن ما عربستان است.» سفارت عربستان سعودی در واشنگتن از اظهارنظر درباره این موضوع خودداری کرد. ریاض که در سال ۲۰۱۵ به‌صورت نظامی علیه انصارالله وارد جنگ شد، این جنبش و روابط آن با ایران را یک تهدید امنیتی در همسایگی خود می‌داند که در نهایت می‌تواند تمامیت ارضی عربستان را تهدید کند.

خبرگزاری رویترز روز جمعه گزارش داد که عربستان سعودی در حال برنامه‌ریزی برای حمله‌ای جدید علیه انصارالله در هفته‌های آینده است. ترامپ احتمالاً می‌خواهد تا حد امکان از درگیری عربستان و انصارالله دور بماند.

با این حال، اگر انصارالله جسورتر شود و علاوه بر تنگه باب‌المندب، سایر بخش‌های منطقه را نیز تهدید کند، حفظ این موضع دشوارتر خواهد شد. اگر ترامپ واقعاً می‌خواهد از گشودن یک جبهه دیگر اجتناب کند، این پرسش مطرح است که چرا تلاش دیپلماتیک چندانی برای حل‌وفصل این درگیری انجام نداده است.

ترامپ هنوز سمت فرستاده ویژه آمریکا در امور درگیری عربستان و انصارالله را پر نکرده است؛ سمتی که لیندرکینگ آخرین بار در اختیار داشت و در دستیابی به آتش‌بس سال ۲۰۲۲ نقش داشت. همچنین آمریکا در حال حاضر سفیری در یمن یا عربستان سعودی ندارد.

مذاکره‌کنندگان مورد اعتماد ترامپ، از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر، درگیر مناقشات ایران، غزه و اوکراین هستند. وضعیت با این واقعیت نیز پیچیده‌تر شده که عمانی‌ها، که اغلب نقش میانجی را ایفا می‌کنند، در حال حاضر روابط مطلوبی با آمریکا ندارند.

انصارالله یک بخش دیپلماتیک دارد که با طرف‌های خارجی، عمدتاً در عمان، ارتباط برقرار می‌کند. مقام‌های سابق بین‌المللی که با مذاکره‌کنندگان انصارالله تعامل داشته‌اند، می‌گویند آنها دست‌کم در کوتاه‌مدت می‌توانند افرادی شوخ‌طبع، جذاب و عمل‌گرا باشند.

البته این به معنای آسان بودن دیپلماسی با انصارالله نیست. رهبری اصلی این جنبش در یمن مستقر است و ساختار آن سلسله‌مراتبی، مذهبی و نسبت به جهان خارج به‌شدت بدگمان است.

مارتین گریفیتس، فرستاده سابق سازمان ملل در امور یمن، از معدود خارجی‌هایی است که مستقیماً با عبدالملک الحوثی، رهبر انصارالله، تعامل داشته است. اما این دیدارها از طریق صفحه نمایش و در خانه‌های امن انجام می‌شد.

او یک‌بار تصور کرده بود که صدای سرفه عبدالملک الحوثی را از اتاقی نزدیک شنیده است. در نهایت، حتی اگر مذاکره‌کنندگان آمریکایی یا دیگر کشورها روابط خوبی در ظاهر با نمایندگان انصارالله داشته باشند، این جنبش همچنان فاصله‌ای را حفظ می‌کند که درک انگیزه‌های دقیق آن را دشوار می‌سازد.

گریفیتس گفت: «در جست‌وجوی حقیقت، چیزی که همه ما در تمام این سال‌ها به دنبال آن بوده‌ایم، آنها دست‌نیافتنی بودند.»