تشدید مهاجرت معکوس نخبگان از اراضی اشغالی/ فرار 1400 پزشک طی 2 سال

در حالی که از ماه‌های ابتدایی جنگ غزه و گسترش ناامنی و بی‌ثباتی در جامعه رژیم صهیونیستی، گزارش‌های متعددی درباره افزایش نرخ مهاجرت معکوس صهیونیست‌ها به ویژه قشر تحصیل کرده و نخبه منتشر شده بود، اخیرا منابع عبری اعلام کردند که پیامدهای بحران‌های سیاسی و جنگ برای اسرائیل، محدود به شاخص‌های اقتصادی یا قطب‌بندی داخلی نیست، بلکه این پیامدها با افزایش مهاجرت متخصصان و نخبگان به ویژه پزشکان، دانشگاهیان و مهندسان، ظاهر شده‌ است. در این زمینه، یک مطالعه جدید که توسط محققان دانشگاه تل آویو انجام شده است، نشان می‌دهد که تقریباً 1400 پزشک بین سال‌های 2023 تا 2025 فلسطین اشغالی را ترک کرده‌اند.

این دوره با اعلام طرح موسوم به اصلاحات قضایی توسط کابینه بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم اشغالگر که با مخالفت شدید جامعه صهیونیستی مواجه بود، آغاز شد و با آغاز جنگ علیه غزه در اکتبر 2023 تشدید شد. فرار 1400 پزشک از اراضی اشغالی طی 3 سال طبق این مطالعه که توسط روزنامه عبری هاآرتص منتشر شده است، حداقل 1370 پزشک از سال 2023 تا 2025 اسرائیل (فلسطین اشغالی) را ترک کرده‌اند که نشان دهنده افزایش تقریباً 94 درصدی در مقایسه با مدت مشابه 10 سال قبل است.

این مطالعه نشان می‌دهد که پس از احتساب پزشکانی که پس از تخصص یا آموزش در خارج، به اراضی اشغالی بازگشته‌اند، اسرائیل به طور متوسط سالانه 255 پزشک را از دست داده است - تقریباً پنج برابر میانگین سالانه ثبت شده در دهه قبل. این مطالعه توسط پروفسور ایتای آتر از دانشکده مدیریت کولر در دانشگاه تل آویو، پروفسور نیتزان برگمن، رئیس دانشکده اقتصاد بورگلاس، و دورون زامیر، دانشجوی دکترا،انجام شده است؛ گروهی که از سال 2023 پدیده مهاجرت نیروی متخصص را پیگیری می‌کنند.

هشدار درباره کاهش نیروی متخصص با گسترش فرار نخبگان از اراضی اشغالی محققان، ظهور این پدیده را به مجموعه‌ای از تحولات اسرائیل در طول سه سال گذشته مرتبط می‌دانند، که با طرح اصلاحات قضایی پیشنهادی توسط کابینه بنیامین نتانیاهو آغاز شد، و پس از آن جنگ غزه و فشارهای اقتصادی و اجتماعی همراه آن، و در نهایت به افزایش نابرابری‌های داخلی در مورد خدمت در ارتش و توزیع بار آن منجر شد. پروفسور ایتای آتر می‌گوید که اقتصاددانان از سال 2023 هشدار داده‌اند که سیاست‌های کابینه نتانیاهو می‌تواند کارگران ماهری را که توانایی مهاجرت دارند، به ترک خدمت سوق دهد.

بر اساس این مطالعه، یک پزشک در صورتی مهاجر محسوب می‌شود که در طول سال اول پس از خروج، بیش از 270 روز را در خارج از سرزمین‌های اشغالی گذرانده باشد و بیش از سه ماه متوالی برای اقامت، به آنجا بازنگردد. این مطالعه بعد از احتساب تعداد پزشکانی که در پی کسب تخصص از خارج به سرزمین‌های اشغالی بازگشته‌اند، نشان داد که کاهش خالص آمار پزشکان در اراضی اشغالی به طور متوسط سالانه به 255 پزشک افزایش یافته است، نرخی که پنج برابر بیشتر از میانگین ثبت شده در دهه قبل است.

اما آنچه که بیشتر از همه صهیونیست‌ها را نگران کرده، نه تنها تعداد پزشکانی که اراضی اشغالی را ترک می‌کنند، بلکه محدوده سنی آنها نیز هست. بر این اساس، اغلب پزشکانی که فلسطین اشغالی را ترک می‌کنند بالای 45 سال سن دارند؛ گروهی که تا حد زیادی تخصص خود را تکمیل کرده و تجربه حرفه‌ای کسب کرده‌اند و قرار است نقش مهمی در آموزش پزشکان جدید و انتقال تخصص در سیستم مراقبت‌های بهداشتی ایفا کنند.

بر اساس این مطالعه، از هر 5 پزشکی که از سال 2023 تا 2025 اراضی اشغالی فلسطین را ترک کرده یک نفر بالای 45 سال سن دارد. این ارقام به این معنی است که سیستم مراقبت‌های بهداشتی نه تنها تعدادی از پزشکانی را که می‌توانند به مرور زمان جایگزین شوند، از دست می‌دهد، بلکه پزشکان باتجربه‌ای را که قرار است در مرحله پیشرفته‌ای از بهره‌وری حرفه‌ای خود باشند، نیز از دست می‌دهد.

این تصویر با نگاه به تخصص‌های پزشکی حتی وخیم‌تر می‌شود. در طول دوره مطالعه، 116 پزشک متخصص در گوش و حلق و بینی، پوست و چشم پزشکی سرزمین‌های اشغالی را ترک کردند که تقریباً 6.2٪ از کل پزشکان شاغل در این تخصص‌ها را تشکیل می‌دهند.

این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که 188 جراح در طول سه سال گذشته اراضی اشغالی را ترک کرده‌اند که تقریباً 6٪ از کل نیروی کار جراحی را تشکیل می‌دهد. این رقم در بین جراحان زیر 60 سال به 8.8٪ می‌رسد.

ابعاد و عواقب بحران «فرار مغزها» برای صهیونیست‌ها تهیه کنندگان این مطالعه تاکید کردند که این‌ها آمار قابل توجهی هستند؛ زیرا از دست دادن یک پزشک متخصص نه تنها به معنای از دست دادن شغل، بلکه به معنای از دست دادن سال‌ها تحصیل، آموزش و تجربه انباشته شده نیز هست. علاوه بر این، سیستم مراقبت‌های بهداشتی را از توانایی آموزش پزشکان جدید و ارائه خدمات تخصصی به بیماران محروم می‌کند.

این ارقام در حالی منتشر می‌شوند که سیستم مراقبت‌های بهداشتی اسرائیل با چالش جمعیتی دیگری روبرو است. گزارشی که هفته گذشته توسط وزارت دارایی منتشر شد، نشان داد که تقریباً 24٪ از پزشکان متخصص در بیمارستان‌های «دولتی» در سال‌های آینده به سن بازنشستگی نزدیک خواهند شد.

مهمتر از آن، حدود یک چهارم پزشکان شاغل در اراضی اشغالی از سن بازنشستگی عبور کرده‌اند، اما به دلیل کمبود پزشک همچنان به کار خود ادامه می‌دهند. اگر این روند ادامه یابد، شکاف بین تعداد پزشکان مورد نیاز سیستم مراقبت‌های بهداشتی و تعداد پزشکان موجود می‌تواند افزایش یابد، به ویژه در تخصص‌هایی که نیاز به سال‌ها آموزش دارند.

بر اساس مطالعه مذکور، اگر روند فعلی تغییر نکند، این ارقام می‌تواند در سال‌های آینده نگران‌کننده‌تر شود. در اینجا، موضوع مهاجرت پزشکان فراتر از بخش مراقبت‌های بهداشتی است و به سوال گسترده‌تری در مورد توانایی اسرائیل در حفظ سرمایه انسانی خود گسترش می‌یابد.

منابع صهیونیستی گزارش می‌دهند که پزشکان تنها یکی از گروه‌هایی هستند که نرخ مهاجرت آنها از سال 2023 افزایش یافته است، در کنار دانشگاهیان، مهندسان و کسانی که در بخش فناوری کار می‌کنند. در مورد پزشکان به طور خاص، آموزش یک متخصص نیاز به سال‌ها مطالعه و آموزش دارد، و جایگزینی پزشکی که اراضی اشغالی را ترک می‌کند، فرآیندی بسیار کندتر از جایگزینی یک کارگر در حرفه‌ای است که کارمندان جدید می‌توانند در مدت کوتاهی آموزش ببینند.

علاوه بر این، ترک خدمت یک پزشک در سن بالا، نشان‌دهنده‌ی یک ضرر مضاعف است: سیستم مراقبت‌های بهداشتی خدمات خود را از دست می‌دهد و همزمان یکی از عناصری را که قادر به آموزش نسل‌های جدید است، از دست می‌دهد. به همین دلیل است که درصد پزشکانی که بالای 45 سال سن دارند، در این مطالعه به طور ویژه قابل توجه است.

به گفته‌ی محققان، بزرگترین نگرانی، 1370 پزشکی که تنها در 2 سال اراضی اشغالی را ترک کرده‌اند، نیست، بلکه روندی است که توسط این ارقام آشکار می‌شود: افزایش از دست دادن خالص پزشکان، افزایش خروج متخصصان باتجربه و ضربه به تخصص‌های پزشکی حیاتی، در زمانی که تعداد زیادی از متخصصان مسن‌تر به بازنشستگی نزدیک می‌شوند. بر اساس این مطالعه تحقیقاتی، فرار مغزها لزوماً به یکباره به عنوان یک بحران بزرگ آشکار نمی‌شود، بلکه به تدریج افزایش می‌یابد؛ یک پزشک اراضی اشغالی را ترک می‌کند، یک محقق باز نمی‌گردد، یک مهندس کار خود را به خارج منتقل می‌کند، یک استاد دانشگاه تصمیم می‌گیرد آینده خود را در کشور دیگری بسازد.

با هر مورد، اسرائیل نه تنها یک نیروی کار نخبه، بلکه بخشی از سرمایه انسانی خود را که توسعه آن سال‌ها طول کشیده است، از دست می‌دهد. گلعاد کاریو، نماینده کنست رژیم صهیونیستی و رئیس کمیته امور مهاجرت این رژیم اعلام کرد: مهاجرت رو به افزایش اسرائیلی‌ها را نمی‌توان یک مهاجرت عادی تلقی کرد، بلکه این یک سونامی بزرگ است.

بسیاری از اسرائیلی‌ها تصمیم گرفته‌اند آینده خود را در کشورهای دیگر بسازند و تعداد بسیار کمی از آنها قصد بازگشت دارند. این پدیده، تاب‌آوری جامعه اسرائیل را تهدید می‌کند و باید به‌عنوان یک تهدید استراتژیک واقعی در نظر گرفته شود.

وی افزود: گسترش مهاجرت اسرائیلی‌ها نتیجه قطعی اقدامات کابینه‌ای است که جامعه اسرائیل را حتی قبل از جنگ به فروپاشی رسانده بود و طی دو سال گذشته که میان جنگ قرار داشتیم، از وضعیت جبهه داخلی غافل ماند. پدیده مهاجرت روزافزون اسرائیلی‌ها قابل مهار بود، اما کابینه فعلی اولویت‌های کاملاً متفاوتی برای خودش دارد که این روند نگران‌کننده را تشدید می‌کند.

اولویت‌های این کابینه چیزی جز پایمال کردن آشکار اصول صهیونیسم و اصول جامعه اسرائیل نیست.