احتمال واگذاری نقش محوری مذاکرات صلح اوکراین به رئیس سازمان سیا

مقام‌های آمریکایی به همتایان اروپایی خود اطلاع داده‌اند که جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، آماده ایفای نقشی محوری‌تر در مذاکرات واشنگتن با مسکو و کی‌یف می‌شود؛ اقدامی که هدف از آن دمیدن جانی تازه به تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان‌دادن به جنگ اوکراین عنوان شده است. روزنامه فایننشال‌تایمز به نقل از پنج منبع آگاه گزارش داد که این تحول هم‌زمان با ارزیابی‌های کاخ سفید برای کاهش اختیارات استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، و جرد کوشنر صورت می‌گیرد.

نزدیکان رتکلیف اعلام کرده‌اند که او دیپلماسی رفت‌وبرگشت میان مسکو و کی‌یف را مدیریت خواهد کرد و کانال‌های ارتباطی خود را با مقامات اطلاعاتی هر دو کشور فعال نگه خواهد داشت. اگرچه کاخ سفید و سازمان سیا از هرگونه اظهارنظر رسمی خودداری کرده‌اند و منابع مطلع می‌گویند دونالد ترامپ هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است، اما زمزمه‌های کنار رفتن ویتکاف با استقبال پایتخت‌های اروپایی روبه‌رو شده است.

کشورهای اروپایی پس از یک سال و نیم گفت‌وگوهای بی‌ثمر و پافشاری ولادیمیر پوتین بر شروط خود، به‌شدت در پی ایجاد روزنه‌ای برای پیشرفت در این مسیر هستند. دو منبع آگاه از مذاکرات غیررسمی فاش کردند که طرح تغییر ترکیب تیم مذاکره‌کننده آمریکا پس از ناکامی تلاش‌های واشنگتن در اواخر فوریه کلید خورد، اما با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران متوقف شد.

پیش‌بینی می‌شود ویتکاف سمت خود را به‌عنوان نماینده ویژه آمریکا در مأموریت‌های صلح، به‌ویژه در مذاکرات خاورمیانه حفظ کند. با این حال، منابع آگاه از جنگ قدرت میان رتکلیف و ویتکاف بر سر تعیین حوزه اختیارات و رهبری پرونده‌ها سخن می‌گویند و رویکرد نامتعارف ویتکاف موجب ناخشنودی مسکو، کی‌یف و متحدان غربی اوکراین شده بود.

اخیراً در اواخر اوت، رتکلیف سفری غیرمنتظره به مسکو داشت و با مقامات ارشد اطلاعاتی روسیه پیرامون جنگ‌ها در اوکراین و خاورمیانه گفتگو کرد. سازمان اطلاعات اوکراین اعلام کرد که این سفر نشانه‌ای از ورود مستقیم رئیس سیا برای ایفای نقشی برجسته‌تر است، هرچند دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، ادعا کرد دیداری از قبل برنامه‌ریزی نشده بود.

یک هفته پس از حضور رتکلیف در مسکو، ویتکاف و کوشنر راهی روسیه و اوکراین شدند تا با پوتین و ولودیمیر زلنسکی دیدار کنند. یوری اوشاکوف، دستیار ارشد پوتین در سیاست خارجی، اعلام کرد رئیس‌جمهور روسیه به ترامپ یادآور شده است که آتش‌بس فوری تنها با قطع کامل حمایت‌های آمریکا از اوکراین حاصل می‌شود.

هم‌زمان کوشنر به نزدیکان خود گفته است که تمایل دارد از پرونده اوکراین فاصله بگیرد و تمرکز خود را بر بحران غزه و جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران معطوف کند. مقام‌های ارشد اوکراینی نیز اعلام کرده‌اند که مشکل اصلی در مسیر صلح، مواضع سرسختانه مسکو است.