آب در مدار توسعه گچساران، شتاب دولت چهاردهم برای تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام
دولت چهاردهم توجه ویژه‌ای به تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام آبی شهرستان داشته و تأمین اعتبار، فعال‌سازی پروژه‌های متوقف‌شده و تکمیل زیرساخت‌های مورد نیاز این طرح‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
گچساران با برخورداری از رودخانه‌های زهره و خیرآباد، سد کوثر و منابع آب سطحی و زیرزمینی، از ظرفیت قابل توجهی برای توسعه بخش کشاورزی برخوردار است، اما بهره‌گیری از این ظرفیت در سال‌های گذشته به دلیل ناتمام ماندن بخشی از زیرساخت‌های انتقال و توزیع آب با محدودیت‌هایی مواجه بوده است. اکنون مجموعه‌ای از طرح‌های آبرسانی و تأمین آب کشاورزی در نقاط مختلف شهرستان در حال اجرا، تکمیل یا مطالعه است، طرح‌هایی که از آبرسانی دشت مور، تنگ‌انگشترک و آبرزی ده‌جلیل تا دشت خان‌احمد و امامزاده جعفر، پاکوه، دالون دیل و سد کمبل را شامل می‌شود.
بازگشت طرح‌های آبی به مدار اجرا رئیس اداره منابع آب گچساران گفت: دولت چهاردهم توجه ویژه‌ای به تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام آبی شهرستان داشته و تأمین اعتبار، فعال‌سازی پروژه‌های متوقف‌شده و تکمیل زیرساخت‌های مورد نیاز این طرح‌ها در دستور کار قرار گرفته است. سیدمعصوم افضلی افزود: طرح‌های تأمین آب اراضی آبرزی، آبرسانی دشت لیشتر و ایستگاه‌های پمپاژ، طرح آبرسانی دشت خان‌احمد و فاز دوم امامزاده جعفر، مطالعات سد خاکی کمبل، تجهیز و تعمیر ایستگاه پمپاژ پاکوه، طرح تأمین آب اراضی کشاورزی دالون دهستان گرمسیری دیل و آرو، طرح‌های تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها و ساماندهی رودخانه‌ها از مهمترین پروژه‌های آبی شهرستان هستند.
وی اظهار کرد: افزایش بهره‌وری منابع آب، توسعه اراضی آبی، اصلاح الگوی کشت، افزایش تولید محصولات کشاورزی، ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد روستایی از اهداف اصلی این طرح هاست. دشت مور، طرحی که پس از چند سال توقف دوباره فعال شد طرح آبرسانی دشت مور یکی از پروژه‌هایی می باشد که پس از چند سال توقف، بار دیگر در مسیر اجرا قرار گرفته است.
مدیر عامل آب منظقه ای کهگیلویه‌وبویراحمد گفت: این طرح با هدف تأمین آب یکهزار و ۲۳۰ هکتار از اراضی کشاورزی روستاهای آب‌توت، انجیرسیاه، آبچیرک و پادوک اجرا می‌شود. آرش مصلح افزود: عملیات اجرایی طرح در فروردین سال ۱۳۹۶ آغاز شد، اما در اواخر سال ۱۳۹۹ متوقف شد و پس از بازنگری و به‌روزرسانی اسناد و طی فرآیند قانونی انتخاب پیمانکار، فعالیت اجرایی آن دوباره آغاز شده است.
وی ادامه داد: این طرح اکنون حدود ۶۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و تمامی لوله‌های فلزی خط انتقال و بخشی از اتصالات خریداری و در سد کوثر ذخیره شده است. مصلح بیان کرد: ساخت مسیر خط انتقال، مخزن مکش دو هزار مترمکعبی، فونداسیون و سازه بتنی محل استقرار الکتروپمپ‌ها، سوله ایستگاه پمپاژ، دیوار و محوطه‌سازی، خرید و حمل لوله‌های فلزی خط انتقال و اتصالات و اجرای بیش از هفت کیلومتر از خط انتقال ۱۲ کیلومتری از جمله اقدامات انجام‌شده در این طرح است.
تنگ‌انگشترک و آبرزی ده‌جلیل، ۷۳ درصد پیشرفت طرح آبرسانی تنگ‌انگشترک و آبرزی ده‌جلیل نیز با هدف تأمین آب یکهزار هکتار از اراضی کشاورزی، توسعه سطح زیرکشت و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی اجرا می‌شود. افضلی اظهار کرد: عملیات اجرایی این طرح از سال ۱۳۹۷ آغاز شده و هم اکنون ۷۳ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و در صورت تأمین اعتبار مورد نیاز، سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید.
وی افزود: ۳۰۰ هکتار از اراضی تنگ‌انگشترک سال گذشته تکمیل و بهره‌برداری شد و نقش مهمی در ایجاد اشتغال منطقه داشته است. رئیس اداره منابع آب گچساران گفت: آب مورد نیاز این اراضی از سد کوثر تأمین می‌شود و طراحی شبکه به گونه‌ای است که فشار مورد نیاز شبکه‌های اصلی و فرعی سامانه‌های آبیاری بارانی و قطره‌ای از سوی اختلاف ارتفاع آب سد کوثر تأمین شود.
وی ادامه داد: استفاده از این ظرفیت طبیعی، نیاز به ایستگاه‌های پمپاژ و مصرف برق برای انتقال و تأمین فشار آب را کاهش داده و موجب کاهش هزینه‌های بهره‌برداری و افزایش بهره‌وری شبکه آبیاری شده است. افضلی افزود: دز یک سال گذشته ۸۰۲ میلیارد ریال برای اجرای خطوط انتقال اصلی یک و دو این طرح هزینه شده است.
دشت خان‌احمد و امامزاده جعفر، انتقال سالانه ۲۱ میلیون مترمکعب آب طرح آبرسانی دشت خان‌احمد، علی‌آباد و امامزاده جعفر از دیگر پروژه‌های مهم آبی گچساران است که با هدف تأمین آب حدود سه‌هزار و ۲۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی اجرا می‌شود. تکمیل شبکه‌های انتقال و آبیاری، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، استفاده از ظرفیت طبیعی اختلاف ارتفاع، تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها و تأمین پایدار آب می‌تواند زمینه افزایش بهره‌وری منابع موجود و توسعه کشت‌های اقتصادی را فراهم کند.
دولت چهاردهم اکنون بخش مهمی از ظرفیت توسعه گچساران را در تکمیل همین زیرساخت‌ها دنبال می‌کند، طرح‌هایی که سال‌ها در انتظار اعتبار و تکمیل عملیات اجرایی بوده‌اند و در صورت تأمین منابع مالی مورد نیاز، می‌توانند آب را از پشت سدها و مسیر رودخانه‌ها به مزرعه، تولید و اشتغال برسانند. تداوم این روند و تأمین به‌موقع اعتبارات، می‌تواند گچساران را یک گام دیگر به بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های آبی خود و تبدیل آب به موتور محرک توسعه کشاورزی و اقتصاد روستایی نزدیک کند.
افضلی گفت: فاز دوم طرح آبرسانی دشت امامزاده جعفر اکنون بیش از ۷۸ درصد پیشرفت اجرایی دارد و عملیات آبرسانی به دشت خان‌احمد نیز که از سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ آغاز شده، همچنان در حال اجراست. وی افزود: تاکنون حدود ۵۵ کیلومتر از خطوط اصلی انتقال آب تکمیل شده و حوضچه‌های شیرآلات، کانال‌های بتنی انتقال آب، مخزن مکش دو هزار مترمکعبی، مخزن تعادلی ۱۰ هزار مترمکعبی و سوله ایستگاه‌های پمپاژ اولیه و خان‌احمد نیز اجرا شده است.
رئیس اداره منابع آب گچساران اظهار کرد: بیش از چهار پیمانکار در بخش‌های مختلف از جمله راه و باند، ابنیه، خطوط انتقال، تهیه و خرید لوله‌های فلزی، ساخت قطعات و اتصالات فلزی، تجهیزات مکانیکال و الکتریکال و ساخت الکتروپمپ‌های ایستگاه پمپاژ اولیه در این طرح فعالیت دارند. وی اعتبار بخش‌های در حال اجرای طرح را بیش از هشت هزار میلیارد ریال اعلام کرد و گفت: برای تکمیل آن به بیش از هفت هزار میلیارد ریال اعتبار دیگر نیاز است.
افضلی افزود: با بهره‌برداری کامل از این طرح، سالانه حدود ۲۱ میلیون مترمکعب آب به اراضی کشاورزی دشت خان‌احمد و امامزاده جعفر منتقل خواهد شد. پاکوه، زیرساخت آبرسانی به بیش از سه‌هزار و ۵۰۰ هکتار ایستگاه پمپاژ پاکوه نیز یکی از زیرساخت‌های مهم آبرسانی کشاورزی گچساران است که در دولت چهاردهم مورد توجه قرار گرفته است.
افضلی گفت: طی سال گذشته و امسال بیش از ۸۰۰ میلیارد ریال برای تهیه و خرید الکتروپمپ‌ها، سرویس، تعمیرات و اورهال اساسی ایستگاه پمپاژ پاکوه هزینه شده است. وی افزود: بیش از سه هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی و باغ‌های روستاهای پاکوه، ماهور باشت، بیدزرد، سربیشه، امامزاده جعفر، خربل و سرآبننیز زیر پوشش این طرح قرار دارد.
رئیس اداره منابع آب گچساران ادامه داد: برای تعمیر و تجهیز شبکه‌ها، ردیف بودجه در شورای برنامه‌ریزی شهرستان در نظر گرفته شده و با اختصاص اعتبارات کافی، هشت دستگاه الکتروپمپ باقی‌مانده نیز تعمیر و سرویس خواهد شد. وی اظهار کرد: دو دستگاه الکتروپمپ VKL نیز در حال خرید است که پس از تکمیل فرآیند خرید در ایستگاه پاکوه نصب خواهد شد.
تأمین آب بیش از دو هزار هکتار اراضی دالون دیل در مرحله مطالعه تأمین آب اراضی کشاورزی دالون دیل، آرو و روستاهای دهستان گرمسیری دیل و آرو نیز از مطالبات مهم مردم این منطقه است. افضلی گفت: طرح تأمین آب این اراضی به میزان تقریبی بیش از دو هزار هکتار ناخالص، از سال گذشته با انتخاب مشاور مطالعاتی وارد مرحله مطالعه شده است.
وی افزود: پس از تکمیل مطالعات و طی فرآیند برگزاری مناقصه، عملیات اجرایی این طرح آغاز خواهد شد. سد کمبل، تأمین آب کشاورزی و صنعت سد خاکی کمبل نیز از طرح‌های مهم در برنامه توسعه آبی گچساران است که مطالعات آن از سال ۱۴۰۰ آغاز شده است.
افضلی اظهار کرد: این سد بر روی رودخانه کمبل در منطقه بلیسک با هدف تأمین آب صنایع منطقه و اراضی کشاورزی بلیسک و خشاب ساخته خواهد شد. وی افزود: حجم مخزن سد بیش از ۱۵ میلیون مترمکعب پیش‌بینی شده و حوضه آبریز آن حدود ۲۷۰ کیلومترمربع وسعت دارد.
رئیس اداره منابع آب گچساران گفت: با بهره‌برداری از این سد، آب مورد نیاز بیش از یکهزار و ۶۰۰ هکتار از نخلستان‌های مجول در اراضی بلیسک و خشاب و همچنین صنایع منطقه تأمین خواهد شد. آبخوان‌ها، ذخیره‌ای برای روزهای کم‌آبی در کنار توسعه طرح‌های انتقال آب، مدیریت منابع زیرزمینی نیز در گچساران دنبال می‌شود.
افضلی گفت: سه طرح آبخوانداری در مناطق ناصرآباد، شیخ‌خواجه و گرگدا در محدوده مطالعاتی امامزاده جعفر در حال بهره‌برداری است. وی افزود: این طرح‌ها سالانه حدود ۲۲ میلیون مترمکعب آب را به سفره‌های زیرزمینی تزریق می‌کنند و موجب کاهش آثار خشکسالی‌های اخیر بر افت منابع آب زیرزمینی دشت امامزاده جعفر شده‌اند.
انرژی‌های تجدیدپذیر در خدمت تأسیسات آبی استفاده از ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر برای تأمین بخشی از برق مورد نیاز تأسیسات آبی نیز در دستور کار شرکت آب منطقه‌ای قرار گرفته است. افضلی گفت: برای جبران ناترازی برق، چند مناقصه برای تولید برق با استفاده از پنل‌های خورشیدی در محل سد کوثر برگزار شده که این مناقصه‌ها برای چندمین بار تجدید شده است.
وی افزود: با استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاران بومی، طرح پایلوت تولید برقابی در رودخانه خیرآباد و محوطه سد کوثر نیز در حال اجراست و در صورت موفقیت، امکان توسعه این طرح در نقاط مختلف رودخانه وجود خواهد داشت. آب، حلقه پیوند کشاورزی و اشتغال در گچساران مرور طرح‌های آبی گچساران نشان می‌دهد مسئله آب در این شهرستان تنها به تأمین نیازهای کشاورزی محدود نمی‌شود، بلکه با تولید، اشتغال، درآمد روستایی، صنایع تبدیلی و ماندگاری جمعیت در مناطق روستایی پیوند مستقیم دارد.
